Για αρκετούς μεταξύ των οποίων και εγώ, ο γευστικός συνδυασμός καρύδας και ανανά είναι ο συνδυασμός που φωνάζει από χιλιόμετρα καλοκαίρι και φέρνει στο μυαλό μας δαντελωτές αμμουδερές παραλίες, ηλιοβασιλέματα, beach bars και διακοπές. Τι άλλο έρχεται όμως στο μυαλό μας όταν σκεφτόμαστε αυτά τα δύο υλικά; Πολύ σωστά το σκεφτήκατε, μια Piña Colada. Καθίστε αναπαυτικά στην καρέκλα ή την ξαπλώστρα σας κλείστε τα μάτια σας και θα σας πω μια ιστορία για το απόλυτο cocktail του καλοκαιριού. Η ιστορία μας διαδραματίζεται στο Puerto Rico και έχει πειρατές, λίγη ίντριγκα και πολλές εξωτικές γεύσεις.
Το όνομα της σε μια απλουστευμένη μετάφραση αποδίδεται ως «σουρωμένος» ή «στραγγισμένος ανανάς» και προκύπτει από τις λέξεις Piña, η οποία στα ισπανικά είναι ο ανανάς, και colada δηλαδή το στραγγισμένο ή πλυμένο. Και οι δυο λέξεις αναφέρονται στο βασικό συστατικό του cocktail, το οποίο όπως καταλάβατε ή γνωρίζετε είναι ο ανανάς ο οποίος προσφέρει τη φρέσκια και γλυκιά γεύση του.
Όπως συχνά συμβαίνει σε πολλές συνταγές cocktails πολλοί είναι εκείνοι που διεκδικούν την «πατρότητα» τους. Στην περίπτωση της Piña Colada υπάρχουν επίσης αρκετοί διεκδικητές, ο καθένας με τη δική του, ενδιαφέρουσα ιστορία.
Ας ξεκινήσουμε παίρνοντας τα πράγματα από την αρχή.
Piña Colada και πειρατεία
Η πρώτη αναφορά στο συγκεκριμένο ποτό καταγράφεται περίπου στο μακρινό 1800 σε μια εποχή με πειρατές και το φρουτώδες αυτό cocktail να πιστώνεται στον Πορτορικανό πειρατή Roberto Cofresi. Για τον Cofresi υπάρχει και για εκείνον μια ενδιαφέρουσα ιστορία καθώς κατάγονταν από ευκατάστατη οικογένεια, η οποία ωστόσο, ήρθε αντιμέτωπη με τη φτώχεια όταν η Ισπανική Αυτοκρατορία προκάλεσε πολιτικές και οικονομικές δυσκολίες στο μικρό νησί του Πουέρτο Ρίκο. Ως αποτέλεσμα των δυσκολιών και της χρόνιας κακομεταχείρισης από Βρετανούς και Ισπανούς εμπόρους, ο Cofresí μετατράπηκε σε μια εκδοχή του «Ρομπέν των Δασών» από την Καραϊβική, καθώς ξεκίνησε να κλέβει από τα εμπορικά πλοία και να προσφέρει στους φτωχούς ανθρώπους του Πουέρτο Ρίκο. Η πειρατεία ήταν ένα σημαντικό ζήτημα στην Καραϊβική, ειδικά για χώρες όπως η Ισπανία με αποικίες στα νησιά. Σύμφωνα με τις ιστορίες ο Cofresi σέρβιρε στους ναύτες του μια δική του εκδοχή του Navy Grog ως τονωτικό στο οποίο είχε αναμείξει λευκό ρούμι, χυμό ανανά και γάλα καρύδας. O Cofresi ήταν ο τελευταίος πειρατής που κυνήγησαν. Τελικά αιχμαλωτίστηκε και εκτελέστηκε στις 29 Μαρτίου 1825, με τη συνταγή του ποτού την οποία έδωσε στο πλήρωμά του να χάνεται μαζί του. Πιθανολογούμε όμως πως καμία σχέση δεν είχε με αυτή που γνωρίζουμε εμείς σήμερα.
By Jerjes Medina Albino – Cropped version of this public domain image, already uploaded to Commons CC0, Link
Συνεχίζοντας το ταξίδι μας θα διαπιστώσουμε πως ο ανανάς σαν συστατικό ήταν μέρος της ιστορίας της απόσταξης στο ρούμι για αρκετά χρόνια. Η καρύδα από την άλλη εμφανίστηκε αρκετά αργότερα. Αναφέρεται το 1922 στο τεύχος του Travel Magazine, στο οποίο περιγράφεται ένα ποτό που μοιάζει αρκετά με την Piña Colada, αλλά από την Κούβα και χωρίς να συμπεριλαμβάνεται σε αυτό η καρύδα με αποτέλεσμα να θυμίζει περισσότερο Daiquiri ανανά και όχι Piña Colada.
Hilton, ένα όνομα, μια ιστορία που γεννά νέες
Φτάνοντας κάπου κοντά στο 1950, στο Σαν Χουάν, την πρωτεύουσα του Πουέρτο Ρίκο στο τουριστικό θέρετρο Caribe Hilton Hotel, ο bartender Ramon “Monchito” Marrero Perez, δημιουργεί για το Beachcamber Bar του ξενοδοχείου, την πρώτη εκδοχή και πιο κοντινή συνταγή της Piña Colada όπως τη γνωρίζουμε σήμερα. Ο Pablo Torres, τότε γενικός διευθυντής του ξενοδοχείου, σε συνέντευξη που έδωσε το 2019 στο CNN με αφορμή την ανακαίνιση του ξενοδοχείου μετά τον καταστροφικό τυφώνα Maria, δήλωσε πως η πρώτη εκδοχή βασίστηκε σε μια χωρίς αλκοόλ συνταγή χαρακτηρίζοντας την ως refreshment και όχι ως cocktail. Συμπλήρωσε μάλιστα πως στο νησί εκείνη την εποχή δεν υπήρχαν μπλέντερ, οπότε και για την εκτέλεση της χρησιμοποιήθηκε shaker. Στην πορεία και με την έλευση των μπλέντερ προστέθηκαν το ρούμι και ο θρυμματισμένος πάγος καταλήγοντας στο γνωστό μέχρι και σήμερα αποτέλεσμα.
Υπάρχουν όμως δύο ακόμη διεκδικητές της πατρότητας της Piña Colada. Η μια προέρχεται από έναν συνάδελφο του Perez στο Caribe Hilton τον Ricardo Garcia, ο οποίος ισχυρίζεται πως ήταν ο εμπνευστής του εν λόγω cocktail, ενώ η άλλη προέρχεται από τον Ramon Portas Mingot. O Mingot εργάζονταν στο εστιατόριο Barrachina στο Σαν Χουάν και ισχυρίζεται πως εκείνος ήταν ο δημιουργός του αναφερόμενου cocktail, το 1963. Το εστιατόριο μάλιστα έχει τοποθετήσει και σχετική πινακίδα στην είσοδο του επιδεικνύοντας πως σ’ αυτό δημιουργήθηκε η Piña Colada.
Μέχρι και σήμερα η πιο πιθανή ιστορία για την δημιουργία της Piña Colada είναι αυτή του Perez καθώς για τις άλλες δύο δεν υπάρχει κάποια αξιόπιστη πηγή που να τις επιβεβαιώνει.
Η συμβολή της Coco Lopez
Καλές οι ιστορίες για πειρατές και ίντριγκες μεταξύ συναδέλφων, αλλά η Piña Colada δεν θα ήταν αυτό το iconic cocktail αν δεν υπήρχε η εφεύρεση ενός άλλου Ramon. Ο καθηγητής γεωργίας στο πανεπιστήμιο του Πουέρτο Ρίκο Don Ramón López-Irizarry δημιούργησε το 1949 το συστατικό που συνετέλεσε στην λαμπρή πορεία του συγκεκριμένου ποτού και δεν ήταν άλλο από την κρέμα καρύδας Coco López. Ο López έλαβε επίδομα από την κυβέρνηση του νησιού για να εφεύρει έναν τρόπο να εξάγουν το πιο πλούσιο μέρος της κρέμας καρύδας από τον πολτό, κάτι που ήταν αρκετά δύσκολο και απαιτητικό. Ο López εργάστηκε σε διαφορετικές λύσεις, μέχρι να καταλήξει πως ο συνδυασμός γάλακτος καρύδας με φυσική ζάχαρη από ζαχαροκάλαμο θα μπορούσε να θυμίζει τη συνοχή της κρέμας που εξάγεται από τον πολτό. Αυτό το νέο και καινοτόμο για την εποχή προϊόν έγινε δημοφιλές στον κόσμο της μαγειρικής και του μπαρ στο Πουέρτο Ρίκο και ήταν το ουσιαστικό συστατικό που έμελλε να εκσυγχρονίσει την Piña Colada. Με την πάροδο των χρόνων το τροπικό cocktail κατέληξε να γίνει το εθνικό ποτό του νησιού, γεγονός που επισημοποιήθηκε από την κυβέρνηση του Πουέρτο Ρίκο το 1978. Το κράτος της Καραιβικής προχώρησε στη συγκεκριμένη δήλωση, όχι μόνο γιατί το συγκεκριμένο ποτό ήταν τόσο αγαπητό στην ίδια τη χώρα αλλά και γιατί τη δεκαετία του ‘70 η φήμη του πέρασε τα σύνορα με αρκετές χώρες να προσπαθούν να το διεκδικήσουν, λαμβάνοντας μερίδιο από τη δημοφιλία του.
Το 2004 η Κυβερνήτης Sila Mouria Calderon υπέγραψε και παρουσίασε μια διάταξη με αφορμή τα 50 χρόνια από τη δημιουργία της Piña Colada, την οποία παρουσίασε και δώρισε στο Hilton Caribe.
Η πτώση και η άνοδος στη νέα εποχή
Όπως συχνά συμβαίνει όταν κάτι ανεβαίνει πολύ γρήγορα έρχεται κάποια στιγμή που ξεκινάει η πτώση του. Αυτό συνέβη και στην περίπτωση της Piña Colada. Η χρήση κακής ποιότητας πρώτων υλών, συμπληρωμάτων, τα τεχνητά/συσκευασμένα κεράσια του εμπορίου, σε συνδυασμό με την έλλειψη γνώσης, τεχνικής και πόρων οδήγησαν στην απαξίωση της. Την κακή εικόνα και τη φήμη του «φτηνού» cocktail ήρθαν να συμπληρώσουν τα γελοία ποτήρια και οι κιτς παρουσιάσεις. Τίποτα όμως δεν κρατάει για πολύ.
Η Piña Colada θα ενταχθεί στο Tiki Cocktail Movement της Αμερικής με τον Rupert Holmes να της αφιερώνει το 1979 ολόκληρο τραγούδι το γνωστό “ The Piña Colada Song” ή “Escape”.
Χάρη στην εξέλιξη και την άνοδο της craft σκηνής των bars τα πράγματα για την Piña Colada άρχισαν πάλι να αλλάζουν και το τροπικό και γευστικό cocktail εμφανίζεται ξανά στις λίστες των bars σε όλο τον κόσμο. Bartenders πειραματίζονται με «πειραγμένες» εκδοχές της συνταγής, χρησιμοποιώντας διαφορετικά υλικά όπως νερό καρύδας, αντί για την κρέμα για μια πιο light εκδοχή, βανίλια, ξηρούς καρπούς ή ακόμη και ταχίνι, ενώ οι γαρνιτούρες απομακρύνονται από τις κιτς ομπρέλες και γίνονται απλές και μίνιμαλ.
Το cocktail αποκτά μάλιστα δεύτερη αναφορά σε τραγούδι, αυτή τη φορά στην Eurovision του 2023 και στη συμμετοχή της Φιλανδίας στο “Cha Cha Cha” του Käärijä, ο οποίος περιγράφει να πίνει Piña Coladas μετά από μια κουραστική εβδομάδα πριν αφεθεί για χορό στην πίστα κάποιου club. Το συγκεκριμένο τραγούδι οδήγησε σε ιδιαίτερη αύξηση της δημοτικότητας του cocktail στη Φιλανδία.
Το εθνικό ποτό του Puerto Rico μπορεί να δημιουργήθηκε από τα πιο απλά υλικά της Καραϊβικής αλλά είναι πολλά περισσότερα από ένα ακόμη cocktail. Υποδηλώνει το πορτορικανό πνεύμα, ενώ κρύβει μέσα του το πάθος και τη ζωντάνια του νησιού όπως και του κόσμου μας.
Πρώτη δημοσίευση: Beer & Bar Magazine, Τεύχος 19 (αγοράστε το τεύχος)
